Motyw przemijania - Motyw przemijania w malarstwie

Juan de Vald├ęs Leal Finis Gloriae Mundi

Jeste┼Ťmy ┼Ťwiadkami rozk┼éadaj─ůcych si─Ö cia┼é biskupa i rycerza. Nad nimi unosi si─Ö waga z grzechami ┼Ťmiertelnymi na jednej szali – ┼Ťwinia symbolizuje tutaj ob┼╝arstwo, a kozio┼é po┼╝─ůdliwo┼Ť─ç. Na drugiej szali serce Jezusowe i bicz symbolizuj─ůce pobo┼╝ne ┼╝ycie, godne na┼Ťladowania. Oto wizerunek rozk┼éadaj─ůcych si─Ö cia┼é, kt├│rych los zosta┼é przes─ůdzony – to obraz o przemijaniu i ┼Ťmierci, sk┼éaniaj─ůcy do g┼é─Öbokiej refleksji – co po nas zostanie, kt├│rym warto┼Ťciom warto ho┼édowa─ç, aby ocali─ç co┼Ť wi─Öcej ni┼╝ tylko cia┼éo. Napisy na brzegach szal daj─ů odpowied┼║ – Nimenos (nic mniej) – mniej nie zapewni zbawienia przy przedmiotach zwi─ůzanych z pobo┼╝nym ┼╝yciem i Nimas (nic wi─Öcej) – tyle wystarczy, by zosta─ç pot─Öpionym przy grzechach ┼Ťmiertelnych. Wyb├│r nale┼╝y do nas, a czas p┼éynie…

 

 

Salvador Dali Uporczywo┼Ť─ç pami─Öci

W nierealnej scenerii, jak ze snu wyj─Ötej, widzimy dziwnych bohater├│w – s─ů nimi ┼Ťpi─ůce zegary sp┼éywaj─ůce z ga┼é─Özi, z postumentu. Jeden z zegar├│w wtapia si─Ö w cia┼éo martwego ptaka, a zegar na pierwszym planie obchodz─ů mr├│wki. Podobno autor najpierw namalowa┼é pejza┼╝ z hiszpa┼äskimi ska┼éami, morzem i usch┼éym drzewem, a potem d┼éugo czeka┼é na inspiracj─Ö, aby doko┼äczy─ç p┼é├│tno. Pewnego dnia, patrz─ůc na topi─ůcy si─Ö ser, po prostu zobaczy┼é dwa mi─Ökkie zegarki i wkomponowa┼é je w obraz. Zatem czas musia┼é up┼éyn─ů─ç, aby powsta┼é najbardziej znany obraz s┼éynnego surrealisty, opowiadaj─ůcy o przemijaniu w tak niejednoznaczny spos├│b. Zegary, jak zwi─Öd┼ée li┼Ťcie, sugeruj─ů, ┼╝e czas jest czym┼Ť ulotnym, czym┼Ť, co bezpowrotnie przemija.


Inne przykłady malarskie:

  • Hans Baldung Trzy etapy ┼╝ycia ludzkiego i ┼Ťmier─ç (portret dziecka, m┼éodej kobiety, staruszki i ┼Ťmierci – obraz o przemijaniu cia┼éa)
  • Giorgione La Vecchia (portret by┼éej pi─Ökno┼Ťci z za┼ézawionymi oczami, niepogodzonej z up┼éywem czasu)
  • Peter Claesz M┼éodzieniec z czaszk─ů (wizerunek beztroskiego ch┼éopca z czaszk─ů w d┼éoni, symbolem nieuchronnej ┼Ťmierci)
  • Gustav Klimt Trzy okresy ┼╝ycia kobiety (podobnie jak u Baldunga, widzimy etapy starzenia si─Ö kobiety)
  • Lucian Freud Matka malarza (portret starej kobiety le┼╝─ůcej i czekaj─ůcej na ┼Ťmier─ç, by─ç mo┼╝e wspominaj─ůcej m┼éodo┼Ť─ç)
  • J├│zef Mehoffer Vita – somnium – breve (witra┼╝; eleganckie panie [alegorie rze┼║by, malarstwa, poezji] oraz nad nimi skrzydlaty geniusz [┼Ťmie─ç-ko┼Ťciotrup symbolizuj─ůcy przemijanie i marno┼Ť─ç])
  • Alfred Lenica W poszukiwaniu straconego czasu (nawi─ůzanie do powie┼Ťci Prousta)