Motyw krzywdy - Motyw krzywdy w muzyce

Beniamin Britten, libretto wed┼éug sztuki Andr├ę Obeya La Viol de Lucrece, opera The rap of Lucretia (Gwa┼ét na Lukrecji) op. 37

Ch├│r z┼éo┼╝ony z dwojga solist├│w (kobiety i m─Ö┼╝czyzny) pe┼éni rol─Ö bezstronnego obserwatora wydarze┼ä. Narratorem jest recytator, kt├│ry na tle partii fortepianu przedstawia miejsce, czas i realia historyczne akcji. Przed burz─ů w duszny letni wiecz├│r, rzymsko-etruskie wojska oczekuj─ů na bitw─Ö z armi─ů Grecji (nisko p┼éyn─ůce chmury ilustrowane s─ů przez niskie d┼║wi─Öki smyczk├│w, harfa na┼Ťladuje cykanie ┼Ťwierszczy). Dow├│dcy za┼éo┼╝yli si─Ö o to, czy w czasie ich nieobecno┼Ťci ┼╝ony dochowuj─ů im wierno┼Ťci. Okaza┼éo si─Ö, ┼╝e wiern─ů by┼éa tylko ┼╝ona Collatinusa – Lukrecja. Najbole┼Ťniej drwi ze zdradzonych m─Ö┼╝├│w Tarquinius – etruski w┼éadca Rzymu (motyw Ksi─Öcia Rzymu). Pojawia si─Ö tak┼╝e motyw wiernej Lukrecji, kt├│ra zajmuje my┼Ťli oficer├│w, a najbardziej zapiek┼éego w nienawi┼Ťci i zazdro┼Ťci Juniusa, kt├│rego ┼╝on─Ö przy┼éapano na zdradzie. Noc─ů Tarquinius w tajemnicy dosiada konia i p─Ödzi do domu Lukrecji (motyw t─Ötentu kopyt), przeprawiaj─ůc si─Ö przez zimne wody Tybru (komentarz ch├│ru). W willi Lukrecji kobiety zaj─Öte s─ů domowymi pracami: s┼éu┼╝─ůce Bianca i Lucia prz─Öd─ů na ko┼éowrotku, a gospodyni szyje (tercet ┼╝e┼äski). Udaj─ů si─Ö na spoczynek – ch├│r ┼Ťpiewa ko┼éysank─Ö Lukrecji z towarzyszeniem fletu altowego, klarnetu basowego, waltorni i harfy. Tarquinius skrada si─Ö do sypialni Lukrecji, o czym informuje ch├│r: „Jaka szkoda, ┼╝e grzech ma tyle wdzi─Öku… zawr├│─ç Tarquiniuszu!” Ten budzi ┼Ťpi─ůc─ů poca┼éunkiem, oznajmiaj─ůc, ┼╝e pragnie jej. Jego b┼éagania spotykaj─ů si─Ö ze zdecydowan─ů odmow─ů Lukrecji. Tarquinius nalega, u┼╝ywa r├│┼╝nych argument├│w, np: „Jestem twoim ksi─Öciem!”, w ko┼äcu posiada j─ů si┼é─ů. Ch├│r lamentuje nad przemoc─ů i grzechem na tle dysonansowej partii orkiestry. Rano przybywa Collatinus, kt├│remu ┼╝ona opowiada o swojej ha┼äbie. Niepocieszona przebija si─Ö sztyletem, by na zawsze pozosta─ç czyst─ů (przypomnienie tematu Ksi─Öcia Rzymu). Po ┼Ťmierci Lukrecji kolejne postaci wyra┼╝aj─ů ┼╝al po jej stracie. W finale ch├│r przywo┼éuje wizj─Ö Chrystusa, jedynego, kt├│ry d┼║wiga grzechy ca┼éej ludzko┼Ťci.

 

muz. Krzysztof Myszkowski, s┼é. Boles┼éaw Le┼Ťmian, wyk. Stare Dobre Ma┼é┼╝e┼ästwo Krzywda (p┼éyta Krzysztof Myszkowski)

Refleksja podmiotu lirycznego nad przemijaniem z┼éych i dobrych uczynk├│w w ┼╝yciu cz┼éowieka. Znakiem gotowo┼Ťci przej┼Ťcia do innego ┼Ťwiata jest zamkni─Öcie okien: „Zamknij okno, w ogrodzie zbyt ┼Ťpiewno / Oczy do snu lub do ┼Ťmierci zmru┼╝”. Wszystko przemija, nawet krzywdy, od kt├│rych mo┼╝na b─Ödzie odpocz─ů─ç. Nowy dzie┼ä, bielej─ůcy ob┼éokami nie przel─Öknie si─Ö znikni─Öciem ludzi, wi─Öc: „ […] to wszystko, co┼Ťmy przecierpieli / Niechaj we mgle ma cho─ç drobny znak”. Nic nie wyma┼╝e z pami─Öci zag┼éady, ┼éez i pustego czasu.

 

Inne przykłady muzyczne

  • G. F. Haendel La Lucrezia z cyklu 72 Kantaty w┼éoskie na g┼éos i continuo (skrzywdzona kobieta)
  • muz. V. Bellini, libretto F. Romani wed┼éug E. Scribe’a La Sonnambula ( Lunatyczka) (krzywdz─ůce oskar┼╝enia o zdrad─Ö)
  • muz. G. Donizetti, libretto S. Cammarano wed┼éug W. Scotta Lucia di Lammermoor (┼üucja z Lammermoor) (skrzywdzona kobieta)
  • muz. G. Verdi, libretto F.M Piave wed┼éug dramatu V. Hugo Le roi s’amuse, Rigoletto (krzywda kobiety)
  • Hamza El Din Escaly – Water Wheel (Ko┼éo wodne) (krzywda Nubijczyk├│w wysiedlonych w wyniku budowy tamy assua┼äskiej)
  • muz. P. Banach, s┼é. K. Nosowska, wyk. Hey Eksperyment (p┼éyta Fire)
  • muz., s┼é. i wyk. E. Bartosiewicz Wewn─ůtrz (p┼éyta Sen) (przeczucie niebezpiecze┼ästwa)
  • muz. i wyk. J. Steczkowska, s┼é. E. Bartosiewicz, Wszystko si─Ö staje iluzj─ů (p┼éyta Dzie┼ä i noc) (krzywda obr├│cona w iluzj─Ö)
  • muz. S. Krajewski, s┼é. A. Osiecka, wyk. P. Fronczewski Pijmy wino za koleg├│w (p┼éyta Z┼éota kolekcja)
  • muz. i wyk. Buldog, s┼é. K. Staszewski Jak d┼éugo jeszcze czeka─ç b─Ödziemy (p┼éyta „P┼éyta”) (krzywda zniewolonych)