Motyw daru - Motyw daru w literaturze

Joseph B├ędier Dzieje Tristana i Izoldy

Matka Izoldy zna┼éa si─Ö na sztuce przyrz─ůdzania mikstur z r├│┼╝nych zi├│┼é, nauczy┼éa te┼╝ tego c├│rk─Ö. Magia jednak bywa niebezpieczna. Gdy Izolda mia┼éa wyruszy─ç do kr├│la Marka, jej matka zrobi┼éa nap├│j i da┼éa go w sekrecie s┼éu┼╝─ůcej Brangien. S┼éu┼╝─ůca mia┼éa dopilnowa─ç, aby nikt pr├│cz dwojga przysz┼éych ma┼é┼╝onk├│w nie skosztowa┼é tego eliksiru, bo ci, co razem go spo┼╝yj─ů, b─Öd─ů si─Ö kocha─ç przez ca┼ée ┼╝ycie i po ┼Ťmierci. Niestety dar ten sprawi┼é, ┼╝e Izolda nie z przysz┼éym m─Ö┼╝em go wypi┼éa, lecz z Tristanem. Podczas podr├│┼╝y do Kornwalii spo┼╝yli go na statku i od tej chwili nie mogli ju┼╝ bez siebie ┼╝y─ç. Byli w stanie pokona─ç przeciwno┼Ťci losu i walczy─ç o swoj─ů mi┼éo┼Ť─ç, by razem umrze─ç. Ta ┼Ťlepa mi┼éo┼Ť─ç, od kt├│rej nie mogli si─Ö ju┼╝ uwolni─ç, sta┼éa si─Ö przyczyn─ů wielu nieszcz─Ö┼Ť─ç. Prezent matki zatem sta┼é si─Ö dla c├│rki z jednej strony przekle┼ästwem, z drugiej za┼Ť czym┼Ť, za co Izolda by┼éa gotowa odda─ç ┼╝ycie.

 

Johann Wolfgang Goethe Faust

Faust urzeczony urod─ů Ma┼égorzaty pragnie j─ů zdoby─ç. Dziewczyna jest wierz─ůca i cnotliwa, ale Mefistofeles obmy┼Ťla spos├│b, by ich do siebie zbli┼╝y─ç. Diabe┼é podrzuca do skrzyni szkatu┼ék─Ö, pe┼én─ů r├│┼╝nych klejnot├│w. Prezentem tym wprawdzie Ma┼égorzata zbyt d┼éugo si─Ö nie nacieszy, bo jej matka odda go ksi─Ödzu. Jednak jej spok├│j zostanie zburzony, a g┼éowa zaj─Öta my┼Ťlami o tajemniczym ofiarodawcy. Kolejny podarek, pod wp┼éywem nalega┼ä Fausta, z┼éo┼╝y Mefistofeles do szafy, tym razem b─Ödzie jeszcze wi─Öcej klejnot├│w – pi─Ökniejszych i kosztowniejszych. Te dary stanowi─ů pocz─ůtek znajomo┼Ťci mi─Ödzy dwojgiem ludzi, kt├│ra sko┼äczy si─Ö tragicznie dla Ma┼égorzaty – zajdzie w ci─ů┼╝─Ö, straci reputacj─Ö, Faust j─ů porzuci, po┼Ťrednio w zwi─ůzku z t─ů sytuacj─ů straci matk─Ö i brata, utopi dziecko i popadnie w ob┼é─Öd.

 

Henryk Sienkiewicz Latarnik

W Aspinwall, niedaleko Panamy mie┼Ťci┼éa si─Ö latarnia, kt├│r─ů codziennie musia┼é zapala─ç latarnik. To zadanie przypad┼éo cz┼éowiekowi ju┼╝ staremu, ko┼éo siedemdziesi─ůtki. Wype┼énia┼é swoje obowi─ůzki sumiennie do czasu, gdy pewnego dnia wraz z zapasami ┼╝ywno┼Ťci nie przyby┼éa dodatkowa paczka, w kt├│rej odkry┼é ksi─ů┼╝ki przekazane mu przez polskie towarzystwo w Nowym Yorku. Przez wiele lat Skawi┼äski nie widywa┼é Polak├│w, ani nawet polskich ksi─ů┼╝ek, nic dziwnego, ┼╝e ze wzruszeniem bra┼é do r─Öki te podarki. Uczucia, jakie obudzi┼éa w nim lektura Pana Tadeusza, sprawi┼éy, ┼╝e zapomnia┼é zapali─ç latarni─Ö. Straci┼é prac─Ö, ale ┼Ťwiadomo┼Ť─ç posiadania tak wa┼╝nej ksi─ů┼╝ki dodawa┼éa mu si┼é. Dar ten spowodowa┼é, ┼╝e zn├│w przysz┼éo mu si─Ö tu┼éa─ç po ┼Ťwiecie, a jednocze┼Ťnie obudzi┼éy si─Ö w nim t┼éumione uczucia do ojczyzny.

 

Stanisław Wyspiański Wesele

Z┼éoty r├│g zostaje przekazany Gospodarzowi przez Wernyhor─Ö jako dow├│d jego obecno┼Ťci na weselu i rozmowy, jak─ů przeprowadzili. Ten dar ma by─ç gwarantem zwyci─Östwa, kiedy Polacy podejm─ů walk─Ö o wyzwolenie ojczyzny. Gospodarz z kolei wr─Öcza r├│g Ja┼Ťkowi i daje mu polecenie, aby uda┼é si─Ö na wie┼Ť zwo┼éywa─ç ch┼éop├│w. Jest to zadanie odpowiedzialne, a m┼éodzieniec nie jest w stanie wype┼éni─ç go nale┼╝ycie. Jest przej─Öty rol─ů weselnego dru┼╝by, najwa┼╝niejsza jest czapka z pawich pi├│r i to w┼éa┼Ťnie przez ni─ů gubi r├│g. Strat─Ö zauwa┼╝a dopiero po powrocie, gdy zobaczy u┼Ťpiony nar├│d. Szansa zatem na odzyskanie wolno┼Ťci zostaje zaprzepaszczona.

 

John Ronald Reuel Tolkien W┼éadca pier┼Ťcieni

Bilbo przez wiele lat by┼é w posiadaniu pier┼Ťcienia o wielkiej, jednak te┼╝ niebezpiecznej mocy. W dniu stu jedenastych urodzin, przekazuje ten pier┼Ťcie┼ä swojemu dziedzicowi o imieniu Frodo. Tajemnicza si┼éa, jak─ů posiada pier┼Ťcie┼ä nie jest w stanie zaw┼éadn─ů─ç m┼éodzie┼äcem, kt├│ry w przeciwie┼ästwie do zwyczajnych ludzi, posiada serce czyste, nieska┼╝one chciwo┼Ťci─ů i ┼╝─ůdz─ů w┼éadzy. Posiadanie tego pier┼Ťcienia jest dla Frodo wielkim brzemieniem, spoczywa bowiem na nim ci─Ö┼╝ar, o kt├│rym wiedz─ů tylko nieliczni. Hobbit otrzymuje misj─Ö zniszczenia go w ogniu G├│ry Przeznaczenia, tylko w ten spos├│b mo┼╝e uratowa─ç ┼Ür├│dziemie.

Podr├│┼╝, w jak─ů wyruszy bohater, by spe┼éni─ç zadanie, oka┼╝e si─Ö trudna, b─Ödzie wymaga┼éa odwagi, ale tak┼╝e sprawi, ┼╝e bohater pozna tkwi─ůce w nim t─Ösknoty, pragnienia, l─Öki.

 

Inne przykłady literackie:

  • Biblia (B├│g daje Moj┼╝eszowi tablice z dziesi─Öcioma przykazaniami)
  • Mitologia (Prometeusz podaruje ludziom ogie┼ä, Ariadna podarowuj─ůca ni─ç)
  • Jan Kochanowski, [Czego chcesz od nas, Panie…] (cz┼éowiek powinien s┼éawi─ç Boga za jego dary)
  • Boles┼éaw Prus, Katarynka (m─Ö┼╝czyzna podarowuje kr├│tkie chwile rado┼Ťci niewidomej dziewczynce op┼éacaj─ůc kataryniarza, ma zamiar zaj─ů─ç si─Ö leczeniem dziecka)
  • Karol Dickens, Opowie┼Ť─ç wigilijna (Scrooge daje pieni─ůdze na biednych, pomaga swemu pracownikowi)
  • Eliza Orzeszkowa, Dobra pani (Krzycka ofiarowuje dziewczynce wszystko, dop├│ki sierotka si─Ö jej nie znudzi)
  • Maria D─ůbrowska, Noce i dnie (J├│zef Toliboski podarowuje Barbarze nenufary, Bogumi┼é chce podarowa─ç jej broszk─Ö)
  • W┼éadys┼éaw Stanis┼éaw Reymont, Ch┼éopi (podarki dla Jagny)
  • Wies┼éaw My┼Ťliwski, Kamie┼ä na kamieniu (bohater kupuje u w─Ödrownej handlarki rajstopy i daje je swym kochankom)
  • Czes┼éaw Mi┼éosz, Dolina Issy (propozycja podarowania budulca na szko┼é─Ö wysuni─Öta przez ksi─Ödza Monkiewicza, Tomasz dostaje buty uszyte przez szewca z Pogir – za du┼╝e, ale podkre┼Ťla narrator, ┼╝e to wa┼╝ne wydarzenie)
  • ├ëric-Emmanuel Schmitt, Oskar i pani R├│┼╝a (R├│┼╝a daje Oskarowi cukierka, gdy siedz─ů na ┼éawce, scena ma pokaza─ç, ┼╝e nawet drobne prezenty s─ů w ┼╝yciu wa┼╝ne)