Albert Camus

Albert Camus (ps. Vincent Capable, Jean Meursault, Louis Neuville, Demos, Iren├ęe) urodzi┼é si─Ö 7 listopada 1913 roku w Mondovi we francuskim Algierze, a zmar┼é 4 stycznia 1960 roku w Petit-Villeblevin ko┼éo Villeneuve-la-Guyarde. Camus to jeden z najwi─Ökszych my┼Ťlicieli XX wieku, powie┼Ťciopisarz, dramatopisarz, eseista i laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury z 1957 r. Urodzi┼é i wychowa┼é si─Ö w biednej rodzinie, kt├│ra wyemigrowa┼éa z Francji w poszukiwaniu zarobku. W 1930 roku Camus zda┼é matur─Ö i wst─ůpi┼é na uniwersytet w Algierii, by studiowa─ç filozofi─Ö i histori─Ö kultury antycznej. W okresie tym zaczynaj─ů si─Ö jego pierwsze zwi─ůzki z polityk─ů i dziennikarstwem, na kr├│tko nawet wst─Öpuje do Partii Komunistycznej, ale zostaje z niej szybko wydalony z powodu zbyt du┼╝ej r├│┼╝nicy zda┼ä. Od 1937 roku do 1940 roku pracuje jako dziennikarz w antykolonialnym czasopi┼Ťmie „Alger R├ępublicain”. Wtedy te┼╝ rozpoczyna si─Ö jego przygoda z teatrem, poniewa┼╝ w 1936 roku wraz z przyjaci├│┼émi zak┼éada Th├ę├ótre de Travail (Teatr Pracy). Ju┼╝ pierwsze przedstawienia (grano Czas Pogardy Andr├ę Malraux, p├│┼║niej Ajschylosa, Gorkiego) okazuj─ů si─Ö sporym sukcesem. Potem zak┼éada kolejny teatr, o nazwie L’Equipe. W 1940 roku wyje┼╝d┼╝a do Pary┼╝a. Kiedy miasto zostaje zdobyte przez Niemc├│w, jedzie do Lyonu, a stamt─ůd do Oranu. W 1942 roku wyje┼╝d┼╝a do Pary┼╝a i tam z Pascalem Pio redaguje podziemne czasopismo „Combat”. W tym okresie zaprzyja┼║nia si─Ö z J.P. Sartrem. Jednak Camus po pewnym czasie opublikowa┼é seri─Ö artyku┼é├│w, w kt├│rych odci─ů┼é si─Ö od Sartre’a i przyja┼║┼ä zako┼äczy┼éa si─Ö. Wp┼éyw my┼Ťlenia Sartre’a na pogl─ůdy Camusa by┼é do┼Ť─ç znaczny i potem uznano nawet, ┼╝e to w┼éa┼Ťnie Camus jest tw├│rc─ů egzystencjalizmu. W 1947 roku odci─ů┼é si─Ö od dziennikarstwa, polityki i postanowi┼é po┼Ťwi─Öci─ç si─Ö teatrowi i pisarstwu. W 1957 roku otrzymuje Nagrod─Ö Nobla w dziedzinie literatury za ca┼éokszta┼ét tw├│rczo┼Ťci i „ogromny wk┼éad w literatur─Ö, ukazuj─ůc─ů znaczenie ludzkiego sumienia”. 4 stycznia 1960 roku Camus ginie niespodziewanie w wypadku samochodowym w wieku 46 lat.

 

Tw├│rczo┼Ť─ç.

Do┼Ť─ç charakterystyczne s─ů w tw├│rczo┼Ťci Camusa tzw. tryptyki, czyli Mit Syzyfa (tu w sk┼éad wchodz─ů: Mit Syzyfa, Obcy i Kaligula) oraz Mit Prometeusza (Cz┼éowiek Zbuntowany, D┼╝uma, Nieporozumienie).

Ca┼é─ů tw├│rczo┼Ť─ç Camusa mo┼╝na tak┼╝e podzieli─ç, bior─ůc pod uwag─Ö gatunki literackie:

  • powie┼Ťci: Obcy, D┼╝uma, Upadek, Pierwszy cz┼éowiek,
  • dramaty: Kaligula, Stan Obl─Ö┼╝enia, Nieporozumienie, Sprawiedliwi,
  • eseje: Mit Syzyfa, Prawa i lewa strona, Cz┼éowiek zbuntowany, Listy do przyjaciela Niemca, Artysta i jego epoka, Gody,
  • zbiory opowiada┼ä: Wygnanie i kr├│lestwo, Lato.

Do najwa┼╝niejszych nale┼╝─ů:

Mit Syzyfa – dokonuje reinterpretacji s┼éawnego mitu, pokazuj─ůc Syzyfa nie jako pozbawionego woli cz┼éowieka, ale jako bohatera absurdalnego, kt├│ry dzi─Öki w┼éasnej ┼Ťwiadomo┼Ťci odkrywa sens swego istnienia i buntuje si─Ö przeciw woli bog├│w, by cho─ç na chwil─Ö wymkn─ů─ç si─Ö im spod kontroli.

 

D┼╝uma – najs┼éynniejsza powie┼Ť─ç pokazuj─ůca walk─Ö z zaraz─ů nawiedzaj─ůc─ů Oran. D┼╝uma jest powie┼Ťci─ů-parabol─ů, poniewa┼╝ choroba kojarzy─ç si─Ö powinna ze z┼éem, wojn─ů, totalitaryzmem i absurdem.

 

Obcy – to powie┼Ť─ç o cz┼éowieku oboj─Ötnym wobec rzeczywisto┼Ťci, b├│lu, cierpienia, ale te┼╝ przyjemno┼Ťci i rozkoszy ┼╝ycia. Dokonuje on zbrodni kompletnie pozbawionej sensu i zostaje skazany na ┼Ťmier─ç, po czym godzi si─Ö z wyrokiem, twierdz─ůc, ┼╝e to, kiedy i jak si─Ö umiera, nie ma znaczenia.

 

Cz┼éowiek zbuntowany – to zbi├│r esej├│w, w kt├│rych Camus demaskuje stalinizm i ujawnia fakty zwi─ůzane ze zbrodniami komunistycznymi w ZSRR.

 

 

Utwory autora